Rızık Neden Açılmıyor? Emek Var, Bereket Yok

Rızık, Eline Geçen Para Değil; O Paranın Elinde Kalmasıdır

Çok kişi rızkı, ay sonunda hesabına düşen rakam sanır. Oysa rızık, o rakamın sana uğrayıp kalmasıdır. Bereket dediğimiz şey tam olarak budur: az para çok işe yeter, çok para bir çırpıda erir.

Bizim insanımız bunu asırlardır bilir. „Kazanıyoruz ama doymuyoruz” cümlesini ilk kez duymuyorsun. Emek yerinde, çalışma saati yerinde, hatta iş hacmi bile büyümüş olabilir; ama eve, kesenin ağzına, işin sonuna bir türlü oturmaz.

Bunun ölçülebilir bir tarafı da var. Son altı ayın gelirine ve son altı ayın sonunda gerçekten elinde kalana ayrı ayrı bak. Gelir sabit ya da artmış, elde kalan azalmışsa mesele kazanç tarafında değil, tutma tarafındadır. Bu bir his değil, defterde görülebilen bir şeydir; ve konuşmaya oradan başlamak lazım.

Bir de şu ayrımı yap. Giderlerini ikiye böl: planladıkların ve hiç planlamadıkların. Kira, fatura, okul, taksit bir tarafta; arıza, acil, ceza, „olmayacak” denip olan şeyler diğer tarafta. İkinci tarafın toplamı, birinci tarafa göre yıldan yıla büyüyorsa, insanın anlattığı hikâye ile defterin anlattığı hikâye ilk defa örtüşmüş demektir.

Şöyle düşün: emeğin bir sudur, rızkın önü de bir oluktur. Suyu ne kadar artırırsan artır, oluk tıkalıysa su geri teper. Daha çok su taşımadan önce oluğa bakmak gerekir.

Rızık Darlıklarının Çoğunda Manevi Bir Sebep Yoktur

Dürüst olalım. Bu kapıya gelen para sıkıntılarının büyük kısmı dünyanın olağan akışıdır: enflasyon, sektörün durgunluğu, yanlış zamanlanmış bir yatırım, ana paradan hızlı büyüyen bir borç, cirosunun tamamı tek müşteriye bağlı bir iş, mevsimlik bir işte kışın gelen sessizlik.

Bunların çoğu, bakmadan önce kâğıt üstünde ayıklanabilir. İki soru genelde yeter. Borcunun aylık yükü, o borcun ana parasından daha hızlı mı büyüyor? Cironun yarısından fazlası tek bir müşteriden ya da tek bir kanaldan mı geliyor? İkisinden birine „evet” diyorsan, önündeki mesele manevi değil, matematiktir; ve matematiğin çözümü de manevi değildir.

Çaresi dünyadadır. Sabır, plan, helal gayret, gerekiyorsa borcun yapılandırılması, gerekiyorsa işin küçültülüp yeniden kurulması. Hiçbiri için manevi bakım gerekmez.

Herkese „senin rızkın bağlanmış” diyen kişi doğru söylemiyordur. Ben tahmin etmem, bakarım. Ve baktığımda çoğu vakada söylediğim şey „burada manevi bir şey yok, sen işine bak” olur. Bunu duymak insanı önce hayal kırıklığına uğratır, sonra rahatlatır.

Ayrımı Şu Yapar: Emek Verdikçe Bir Şey Oturuyor mu?

Sıradan dar geçidin bir imzası vardır: yol taşlıdır, yavaştır, ama ilerler. Bu ay az kalır, üç ay sonra biraz daha çok kalır. Grafiği inişli çıkışlıdır, yine de yukarı bakar.

Şöyle diyeyim: „emek boşa gidiyor” demek aslında doğru değil. Daha doğrusu, emek gidiyor da karşılığı hep aynı yerde takılıyor. İkisi aynı şey değil, ve ayrımı yapan da tam olarak bu.

Bakacağın üç ölçü var. Bir: emek arttıkça elde kalan azalıyor mu. İki: tıkanma, kazancın görünür olduğu anlardan sonra mı başlıyor. Üç: kesinleşmiş, sözü verilmiş, herkesin tamam dediği işler son anda ve alâkasız sebeplerle mi dağılıyor.

Bu üçünü üç aya bakarak ölçme. Üç ay, herkesin kötü gidebileceği bir aralıktır; hiçbir şey anlatmaz. On iki aya bak. Bir yılda desen ya kendini gösterir ya göstermez.

Üçü birden, üst üste ve aylara yayılarak geliyorsa tablo dikkate değer. Biri tek başına geliyorsa, hayat böyledir.

Tekrar Eden Üç Desen Tesadüfen Birikmez

Bu derdi taşıyanların anlattıkları birbirine şaşırtıcı derecede benzer. Aşağıdakiler, yıllar içinde en çok duyduğum üç şekil.

Gelen para, hiç beklemediğin yerden çıkıp gider. Bir ödeme, bir prim, satılan bir mal eline geçer. Aradan üç dört hafta geçmeden denk ya da daha büyük bir masraf alâkasız bir yerden gelir: araba, diş, bir yakının acil ihtiyacı, ters giden bir iş. Rakam her seferinde farklıdır, zamanlama hep aynıdır. İnsanlar bunu genelde „şanssızlık” diye anlatır. Ama şanssızlık bu kadar düzenli bir takvime uymaz.

Bir kapı kapanmadan öbürü aksar. Toparlanma aralığı hiç açılmaz. Bir iş biter bitmez ikincisi tökezler, nefes alacak o üç ay bir türlü gelmez. Yıl sonunda geriye bakarsın, çok çalışmışsındır, yerinde durmuşsundur.

Övgüden sonra çekilme başlar. İşin konuşulur, bir alışverişin görünür olur, düğün olur, araba alınır, çocuğun okulu anlatılır. Tam o haftalardan sonra bereket çekilir. Görünürlük, hasede inecek bir kapı açar; bu, nazarın rızka değdiği en bilinen yoldur. İş yerinde deseni takip etmek daha kolaydır, çünkü ciro kayıtlıdır: hangi haftadan sonra düştüğünü gün gün görebilirsin. Evde bu iz tutulmadığı için insan yıllarca „acaba mı” diye taşır.

Bu üç şeklin ortak yanı zamanlamadır, şiddeti değil. Rakamlar küçük de olabilir, büyük de. Bakılan şey, olayların hangi ana yapıştığıdır: kazancın görünür olduğu an, işin bağlandığı an, sevincin paylaşıldığı an. Bir de şu var, ve bunu az kişi fark eder: desen genelde kişide değil, hanede tekrar eder. Baba tarafında da, kardeşte de aynı zamanlama görülüyorsa, tablo tek başına senin tablon değildir.

Nazar Rızka Çoğu Zaman Görünürlük Üzerinden Değer

Nazarın değmesi için kimsenin sana beddua etmesi gerekmez. Beğenmek yeter. Eski usulün neden kazancı konuşmamak, kesenin ağzını göstermemek üzerine kurulduğu da buradan gelir.

Korunma tarafında herkesin kendi başına okuyabileceği şey bellidir: Âyetel Kürsî, Felak ve Nâs. Günlük kalkan budur. Bu bahsin anlatacak daha fazlası yok.

Vâkıa Sûresi Senin Hakkındır, Ama Bir Tılsım Değildir

Danışsan da danışmasan da işine yarasın. Rızık ve bereket niyetiyle Vâkıa Sûresi okunur; ehlimiz onu „zenginlik sûresi” diye anar ve çoğu, geceleri okumayı âdet edinmiştir. Abdestli, acele etmeden, niyet ederek oku. Kimseye muhtaç olmadan açabileceğin kapı budur ve kimsenin izniyle açılmaz.

Ama şunu da yerine oturtalım. Bu okumalar birer vesiledir, tılsım değildir. Belli bir sayıya, belli bir güne, belli bir sonuca kefil olan kimse doğru söylemiyordur. Rızkı veren de ölçüsünü koyan da Allah'tır; sen kapıyı çalarsın, açan O'dur.

Büyük bir karar varsa, satış, ortaklık, taşınma gibi, onun da yolu bellidir: istihare. İstihare bir kehanet değildir, bir yönelmedir; ve cevabı çoğu zaman rüyada değil, ertesi günlerin akışında görürsün.

Benim yaptığım iş de bir vaat değildir. Ad ve anne adı ile bakılır; bakımda bana hizmet eden hüddamlarım vardır, tabloyu onlarla birlikte görürüm. Önde nazar mı var, haset mi, büyü mü, yoksa bu dünyanın olağan darlığı mı. Ne çıkarsa onu söylerim, çıkmazsa „yok” derim. Ötesi Allah'ın takdiridir; ben taahhüt etmem.

Bu kapıda senden saç, tırnak, kilit, altın ya da gümüş isteyen kimse olmaz. Böyle bir şey isteyen kişi başka bir iş yapıyordur, ondan uzak dur. Bakara Sûresi 102'de haber verildiği üzere, büyü yapan da yaptıran da hüsrandadır; biz o tarafta değiliz.

Belirtiler üst üste geliyor ve yıllardır sürüyorsa, internette dolaşıp kendi kendine hüküm kurma. Kimin ehil olduğunu ayırt etmenin işaretleri bellidir; önce ona bak, sonra ehline danış. Netice Allah'tandır.