Nazar Belirtileri Nelerdir, Stresten Nasıl Ayrılır?

Bana Yazanların Çoğu Aynı Cümleyle Başlıyor

Yıllardır nazar tarifiyle yazan insanların büyük kısmı söze aynı yerden giriyor: "Hocam, hayatımda değişen bir şey yok ama ben eskisi gibi değilim."

Sonra genelde bir tarih geliyor. Bir düğün, bir iş görüşmesi, sosyal medyada paylaşılan bir fotoğraf, yeni alınan bir araba, hamilelik haberi, bir terfi. Çoğu vakada kişi bunu ilk anlatışında söylemiyor; sorunca hatırlıyor. Hatırlayınca da sesi değişiyor, çünkü o âna kadar aklında iki şeyi yan yana koymamış oluyor.

Üçüncü ortak nokta şu: aylardır bunu yorgunluğa veriyorlar. İşler yoğun, uyku düzensiz, mevsim geçişi. Doktora gitmişlerse tetkikler çoğu zaman temiz çıkmış oluyor, ve bu kişiyi rahatlatmıyor. Tam tersine "demek ki uyduruyorum" dedirtiyor. Bana gelenlerin çoğunda en yorucu taraf belirtinin kendisi değil, adının konmamış olması.

Dördüncü bir ortak nokta daha var, ve bunu genelde en son söylüyorlar: çevrelerine anlatmaktan çoktan vazgeçmiş oluyorlar. Bir iki kez denemiş, "biraz dinlensen geçer" cevabını almış, bir daha açmamışlar. Bu yüzden bana ulaşan tabloların çoğu aylar geçmiş tablolardır, ve o aylar tabloyu yerleştirir.

Nazar, kıskanç ya da haset dolu bir bakışın kişinin üzerinde bıraktığı ağırlıktır. Bizim insanımız bunu asırlardır bilir, sen uydurmuyorsun. Ama nazar tek bir dramatik işaretle gelmez. Sinsi gelir: gücünü alır, seni yorar, sebebini bulamadığın bir isteksizlik bırakır. Tanınması bu yüzden zordur, ve tanınmasının yolu tek bir belirtiden değil, belirtilerin nasıl dizildiğinden geçer.

Belirtiler Dört Katmanda Toplanır

Belirti listesi okumak tek başına pek işe yaramıyor, çünkü yeterince uzun bir listede herkes kendini bulur. İşe yarayan şey belirtinin hangi katmanda çıktığını görmek. Nazarda izler dört yerde toplanır.

Bedende:

• Kulak çınlaması ve uğultu.
• Sürekli halsizlik, üşengeçlik; bir şey yapasın gelmemesi.
• Ense, omuz, göğüs ve bel çevresinde yer değiştiren ağrılar.
• Sık esneme, özellikle Kur'an okunurken ya da dinlenirken.
• Ürperti ve sebepsiz gerilim.

Uykuda:

• Yatağa girince zihnin açılması, bir türlü dalamamak.
• Sekiz saat uyuyup dayak yemiş gibi kalkmak.
• Gece neredeyse hep aynı saatte uyanmak.
• Tekrar eden aynı rüya.

Duyguda:

• Sebepsiz iç sıkıntısı ve karamsarlık.
• Ani parlamalar ve hemen ardından gelen pişmanlık.
• Kalabalıktan kaçma isteği, kimseyle konuşmak istememek.
• Tek bir duyguya saplanıp kalmak.

İşinde ve rızkında:

• Yolunda giden bir işin son anda ters dönmesi.
• Para geliyor ama elde durmuyor hissi.
• Üst üste gelen küçük aksilikler; bozulan eşya, kaçırılan randevu, gecikmiş ödeme.

Bu katmanları ayırmamın bir sebebi var. Aynı belirti farklı katmanlarda farklı ağırlık taşır. Tek başına halsizlik yüzlerce şeyin işaretidir; halsizliğin yanına gece hep aynı saatte uyanmak ve son iki ayda üst üste ters dönen işler eklendiğinde artık başka bir şeyden söz ediyoruz. Aranan şey maddelerin toplamı değil, farklı katmanlardan aynı dönem içinde birer iz çıkmasıdır.

Bu dört katmanın hangisine daha çok vurduğu kişiden kişiye değişir. Aklıyla geçinen insanda önce dikkat dağılır, bedeniyle çalışanda önce ağrı çıkar, evine düşkün olanda önce ev huzuru bozulur. Nazar nereye vurur yazısında bunu ayrıntılı yazdım. Uyku tarafı en çok sorulan taraf olduğu için nazar uykusuzluk yapar mı yazısını da ayırdım.

Ayıran Şey Belirtinin Kendisi Değil, Deseni

Tek bir belirti hüküm değildir. Herkes yorulur, herkesin uykusu kaçar, herkesin kulağı çınlar. Bakılan şey desendir, ve desenin üç ayağı vardır.

Küme. Yukarıdaki dört katmandan en az ikisinde, aynı dönem içinde birden fazla belirtinin birlikte çıkmış olması. Yalnızca uyku tarafı bozuksa bunun onlarca sıradan sebebi vardır ve önce onlar aranır. Üç katmandan birden bir şey çıkıyorsa tablo başka bir şeye benzemeye başlar.

Tarih. Stres yayılarak gelir ve yayılarak gider, genelde tarihsizdir; kişi ne zaman başladığını söyleyemez. Nazarda ise çoğu vakada belli bir olaydan sonraki günler içinde başlayan bir kırılma anlatılır. Bu kırılmanın keskinliği, bana en çok bilgi veren tek şeydir.

Gece ve yalnızlık. En belirgin imza budur. Gece ikide vücudun öğlen ikidekinden daha çok ağrıyorsa, ev sessizleşince içine bir daralma çöküyorsa, gündüz kalabalıkta iyi olup akşam eve girince ağırlık başlıyorsa, bu bir bilgidir. Hüküm değildir ama bilgidir.

Stresin ayrımı da tam burada netleşiyor. Stresin bir sebebi vardır ve o sebep kalkınca stres de gevşer; yükü azaltırsın, izin alırsın, toparlanırsın. Nazarda ortada kalkacak bir yük yoktur. Hayatında değişen bir şey yok ama olağan işler için gücün kalmıyor. Dinlenmek işe yaramıyor, tatil işe yaramıyor. Tatilde toparlanıp eve döndüğü ilk gece yeniden başladığını anlatan insan sayısı az değildir, ve bu ayrıca not edilir; çünkü o zaman mesele kişiden çok mekânda olabilir.

Bir dördüncü ölçü daha var, ama tek başına bir şey söylemediği için ayaklardan saymıyorum: süre. Olağan sebeplerle geçmesi gereken süre çoktan geçtiği hâlde tablo aynı şekilde duruyorsa, mesela iki üç ay boyunca hiç gevşemediyse, artık bir dönemden değil bir hâlden söz ediyoruz.

Sana Bir Şey Sorayım: Ne Zaman Başladı?

Sana bir şey sorayım. Bu hâl ne zaman başladı, bir tarih verebilir misin?

Cevabı düşünmeden verme. Çoğu insan önce "bilmiyorum, yavaş yavaş" diyor. Sonra biraz geriye gidince bir gün çıkıyor ortaya, ve genelde o gün hatırlanmayacak kadar sıradan bir gün oluyor.

Bunu boşuna sormuyorum. Tarih verebilen kişiyle veremeyen kişi bana iki ayrı tablo anlatıyor. Tarihsiz, yayılarak gelen bir gidiş daha çok yorgunluğu, bozulmuş uyku düzenini ya da tıbbi bir sebebi düşündürür. Tek bir güne bağlanan bir kırılma ise başka bir yere işaret eder, ve o günün öncesinde çoğu zaman anlatılmayı bekleyen bir şey bulunur.

İkinci sorum da şu: aynı evde ikinci bir kişide benzer bir hâl başladı mı? Eşinde, çocuğunda, annende. Başladıysa mesele kişide değil evde olabilir ve tablo ona göre okunur; aileden nazar değer mi yazısında bu tarafı ayrı ele aldım.

Üçüncü bir sorum daha var, ve cevabı çoğu insanı şaşırtıyor: o tarihten hemen önce hayatında iyi bir şey mi oldu? Nazar kötü bir dönemin değil, çoğu vakada iyi bir dönemin hemen ardından gelir. İnsan bunu kendiliğinden aklına getirmez, çünkü sevinciyle ağırlığını yan yana koymak istemez.

Her Yorgunluk Nazar Değildir, Ve Bunu Uzaktan Kesin Söylemek Mümkün Değil

Dürüst olayım: bir insanda ne olduğunu, o kişinin okuduğu sayfaya bakarak kesin söylemek mümkün değildir. Bu yazı sana deseni tanımayı öğretebilir, senin yerine karar veremez. Kesin ayrım ancak adın ve annenin adı alınıp durumuna bakıldığında çıkar.

Şunlar tek başına nazar işareti değildir: yorucu ya da üzüntülü bir dönemin ardından gelen halsizlik, sınav, taşınma veya ayrılık gibi bir olayın hemen ardından başlayan huzursuzluk, ilaç değişikliğine bağlı dalgınlık, yeni doğum yapmış bir annede aylarca süren yorgunluk, uzun süredir devam eden bir hasta bakım yükü, vardiyalı çalışma düzeni, yalnızca kulak çınlaması, yalnızca kötü bir rüya. Bu maddelerin her biri kendi başına yeterli bir açıklamadır ve önce onlar elenir. Korku insana her maddeyi tanıdık gösterir; internette dolaşan uzun listelerin çoğu bu yüzden fayda değil zarar veriyor.

Sıra da hiç değişmez, önce hekim. Yukarıda saydığım belirtilerin büyük kısmının tıbbi bir karşılığı olabilir: kansızlık, B12 eksikliği, tiroit bozukluğu, uyku apnesi, migren, kaygı bozukluğu. Bunlar da geceleri artar, bunlar da insanı yorgun uyandırır. Sağlığını taramadan manevi işe geçilmez.

Otizm ve MS doğrudan tıbbın işidir; o başlıklarda manevi bir sebep aramam, doktora yönlendiririm. Şizofreni, psikoz, bipolar ve sara ise iki türlüdür. Bir kısmı tamamen tıbbi bir tablodur ve kişi doktoruyla çalışır; bir kısmının arkasında manevi bir sebep olabilir. İkisi de gerçektir. Tanısı konmuş bir insana "aslında sende nazar var" demem, çünkü o cümle insanı tedavisinden koparır ve bu alanda gördüğüm en büyük zarar oradan çıkar. İlacını kullanmaya devam et; ben kimsenin ilacını bıraktırmam, azaltmasını da geciktirmesini de söylemem. Anksiyete ve depresyonun manevi tarafını ayrıca yazdım, oradaki ölçü burada da geçerlidir.

Ani bayılma, kasılma, nöbet, felç, ani konuşma veya görme bozukluğu varsa bu yazıyı kapat ve 112'yi ara.

Bundan Sonra Ne Yaparsın

İlk adım korkmak değil, doğru bakmaktır. Kaç madde işaretlediğin bir şey söylemez. O hâlin ne kadar süredir durduğu, kaç katmana dokunduğu ve geceleri ne yaptığı söyler. Bu acıyı çekenin hâlinden ancak çeken anlar; ben anlarım.

Bir şeyi de merak eden çok oluyor: kimin nazarı değdi. Bu soruya cevap aramam, aramanı da tavsiye etmem. O yol insanı kendi akrabasından şüphelenir hâle getirir ve tabloya tek bir şey eklemez. Bakılan şey kimin baktığı değil, ne zaman değdiğidir.

Bugünden yapabileceğin ve kimsenin iznine bağlı olmayan şey okumaktır. Nazar için ehlinden ehline nakledilen okuma Kalem Sûresi 51-52. âyetlerdir; korunmak için Âyetel Kürsî, Felak ve Nâs. Abdestli, niyet ederek ve düzenli oku. Bu bir işlem değil, senin kendi kalkanındır; danışsan da danışmasan da senin olsun.

Bunun dışında evde tek başına uygulayacağın bir tarif vermem. Kurşun, tuz, düğüm, muskacı işi; bunların hiçbiri bu kapıda yoktur, ve yanlış yapılan iş hafifletmek istediğini ağırlaştırır.

Yazarsan adını ve annenin adını alır, durumuna bakarım; daha herhangi bir işlem konuşulmadan önce. Nazar mı, haset mi, büyü mü, yoksa hiçbir şey mi. Ne varsa onu söylerim, yoksa yok derim, doktorluksa doktora yönlendiririm. Ücret tek bir bakım ücretidir, ilk görüşmede net söylenir ve sonradan artmaz. Nazarsa o ağırlığı yalnızca Kur'an ve dua ile, Allah'ın izniyle üzerinden almaya çalışırım; sıranın nasıl işlediğini nazar nasıl bozulur yazısında adım adım anlattım.

Garanti veren yanlış söyler; netice Allah'tandır. Ama belirsizlikte kalmana gerek yok. Yaz, birlikte bakalım.